Mohemed Alim LEBIB

 

Mohemed Alim Lebib, yalnizça Güney Türkeli'nin degil, belki tüm Avganistan'nin ünlü ve tanilmis sair, edebiyatçi ve edebiyat bilginlerinden sayilir. O, 1957'inci (H.S.1336) yilda bu Türk elinin Andhuy kentinde dogmustur.

Lebib, ilk okulu dogum yeri olan Andhuy'nin Hançarbag ilçesinde (alakadari) bittirdikten sonra, orta okul ile liseyi Andhuy kentindeki Ebu Müslim adli lisede izlemistir. 1976'inci yilda bu liseden en iyi derece ile mezun oldugunun ardindan Lebib, 977'inci yilda Kabil üniversetesinin Deri dil ve edebiyat fakültesine kendinin yüksek ögrenimine basliyor. Ancak, su yilin sonlarinda, kendi ögrenimini Moskova devlet üniversetesinde izlemek için Sovjetler Birligine gidiyor. Sonucta Lebib, o üniversetenin edebiyat bilginligi dalindan yüksek lisans derecesi ile mezun olduktan sonra ülkege döniyor.

M. A. Lebib, 1984-1993'inci yillar arasinda, Kabil üniversetesinde edebiyat dalinda ögretim görevini üstlendikten sonra, bu görevi Mezar-i-Serif'in Balh üniversetesinde izlliyor. Türkçe ile Dari dillerinde siir yazan Lebib'in eserleri, 1972'inci yildan bu yana ülkenin gazetelerinde yayinlanmaktadir. Onun Türkçe siirlerinden seçenekler 1989'uncu yilda Avganistan yazarlari birligi tamandan yayinlanmistir. Onun, siirden öte dil, edebiyat tarihi, edebiyat tenkidi ve su gibi baska edebi konularda yaptigi arastirmalar ile yazdigi makalelerinden ayrisi ülkenin çesitli gazetelerinde yayinlanmistir.

Lebib, son yillarda Türkelin'de edebiyat ve kültür dallarinda çesitli önemli görevleri de üstlenmistir. Ancak Güney Türkeli'nin, "Talib"ler isgali altinda kaldigi o kara döneminde, Lebib de binlerçe baska Türk aydini gibi gurbet yoluna düsmeye mecbur kalinmisti. Onun, kalemi ile yazilan eserlerinden bir kaçini örnek olarak adlandiririz:

· Zendegani ve Mirase Edebi Mevlana Lütfi Hirevi [=Hiratli Mevlana Lütfi'nin Yasami ile Edebi Mirasi], Akademisyen namzeti Dr. M. Yakub Vahidi'nin kilavuzlugunda, Dari dilinde, yayinlanmis;
· Federalizm ve Mümeyizati An [=Federalizm ve Onun Özellikleri], Dari dilinde, yayinlanmis;
· Bünyangüzare Tarikati Naksbendiye [=Naksbendiye Tarikasi'nin Kurucusu], Dari dilinde;

Bundan disari Lebib'nin, Nevayi ile onun eserleri ve sunundek baska edebiyat konularinda yazdigi onlarça makaleler yaninda ayri konularda Rusça'dan çeviren eserleri de var. Simdi onun Türkçe siirlerinden birini yazdigi siirlerinden örnek olsun deye sunariz:

 

Sevgi Oti (1)

Közimge sensizin osbu açun bozug körünür
Nitey açunni kim uçmag dagi tamug körünür (2)

Boyinga özni niçük teng kila alur tuba
O bir yigaç erür allingda kim bodug körünür (3)

Kiçikligingde, eya sevgilim, bilik örgen
Kim il közige bilimli kiçik ulug körünür (4)

Deme açunni yarutmis kuyas özi yalgiz
Karangu tün bilik anvarida yarug körünür (5)

Soradim: " ol meni sevgeymü" deb münecimden
Dedi: " ol ay kasida yulduzing savug körünür" (6)

Lebib, sevgi oti kaynatur yürek kanin
Yok erse, sözleseng agzingda nege bug körünür (7)

 

 

1 Sevgi odu, atesi
2 Gözüme sensiz bu acun/acin [=dünya] bozuk görüniyor, ben acunu ne eteyim uçmak/cennet da bene tamug görüniyor
3 Senin boyununa nesil tuba kendini denleye bilir, o bir agaçtir ancak senin allin çivit ve bodug dur?
4 Küçük yasinda eken ey sevgilim bilim ögren, il gözüne bilimli küçük olsa da ulug görüniyor
5 Söleme ki acinni/dünyayi günes kendi yalnizça aydinlatmis, kara geçeler bilimin aydinligi ile aydin görüniyor
6 O beni seviyormu deye münecimden sordum, dediki ol ay yüzlünün yaninda senin yildizin saguk görüniyor
7 Lebib, sevginin odu yüregin kanini kaynatir, böyle olmasa konustugunda neden agzindan buhar/islim görüniyor